Hoofdstuk 17 - Kleurrijk oceaanwater
Bron:Kees Floor  
 
Het aardoppervlak bestaat voor tweederde uit water. Geen wonder dat de kunstmanen die in een baan om de aarde zijn gebracht om haar onafgebroken te kunnen bestuderen, een veelheid van beelden genereren van zeeën en oceanen. De satellietfoto's tonen een minder eenzijdig beeld van al die grote wateroppervlakken dan je in eerste instantie wellicht zou verwachten. Dat komt doordat er in de oceaan, van alles aan de hand is. Bijgaande figuren geven een indruk van wat er zo al te zien is.
 
Foto-1 
 
Foto-2 
 
1: Algenbloei in de Zwarte Zee; de Middellandse Zee heeft zijn normale kleur. Datum: 13 juni 2000. Satelliet: Seastar.  Bron: NASA/GSFC SeaWiFS Project.
2: Het water van de Caribische Zee en de Atlantische Oceaan is over het algemeen diepblauw. Boven ondiepe banken is de tint in uiterst helder water,  zoals op dit satellietbeeld van Florida, Cuba en
    de Bahama's, aanzienlijk lichter van tint. De banken maken deel uit van het continentale plat en liepen onder na het smelten van de ijskap na de laatste ijstijd. Datum: 24 januari 2004. Satelliet: Terra.
    Bron: NASA/GSFC MODIS Land Rapid Response Team. 
 
Als zonlicht invalt op het oceaanoppervlak, treden verscheidene effecten op die bekend zijn uit de optica. De belangrijkste daarvan zijn terugkaatsing, verstrooiing en absorptie.
De terugkaatsing van zonlicht is gewoonlijk een weinig efficiënt proces, zodat er maar weinig licht van de oceaan de sensor van een satelliet kan bereiken. Absorptie verwijdert selectief bepaalde kleuren uit het licht, terwijl andere kleuren juist worden doorgelaten. Bij de verstrooiing zijn vooral deeltjes betrokken die in het water rondzweven, bijvoorbeeld aangevoerd door rivieren;
de absorptie wordt vooral veroorzaakt door het chlorofyl van eventueel aanwezig fytoplankton. Het resultaat van de interactie tussen de verschillende optische processen is wisselend, en daarmee ook de tint en de kleur van de oceaan zelf. Doorgaans heeft helder oceaanwater op satellietbeelden een diepblauwe tint; het meeste licht dat vanuit de oceaan door watermoleculen wordt teruggestrooid is namelijk blauw van kleur. De blauwe kleur is onder meer duidelijk te zien op de Middellandse Zee in beeld 1. De diepblauwe tinten doen zich vooral voor in diep water; boven ondiepe banken kan de zee in helder water veel lichtere blauwtinten vertonen (beeld 2).

Oceaanwater kan echter meer bevatten dan alleen maar water. Soms aanwezig zand en slib doet het oceaanoppervlak het van tint veranderen. Dat gebeurt in de buurt van de kust, waar rivieren in zee uitkomen en waar het ondiepe water door getijwerking en stormen zo sterk in beroering wordt gebracht dat 'wolken' zand- en slibdeeltjes van de bodem omhoog komen en het wateroppervlak een bruinige tint doen aannemen. Dat is bijvoorbeeld te zien op beeld 3, waar door Myanmar (Birma) stromende rivieren sediment afvoeren naar de Indische Oceaan. 
 
Foto-3
 
Foto-4
 
Foto-5
 
3: Door Myanmar (Birma) stromende rivieren voeren zand en slib naar de Indische Oceaan. Datum:
4: Algenbloei op de Noordzee tussen Nederland en Engeland.  Boven Noord-Duitsland, Nederland, België,  Noord-Frankrijk,
    Engeland en Wales zijn wolkenstraten zichtbaar (zie hoofdstuk 6, Wolkenstraten).  Rechtsonder is een wolkenpatroon met
    gesloten cellen (zie hoofdstuk 7, Celvormige bewolkingspatronen).  De bewolking boven Ierland toont een
    ribbelpatroon (zie hoofdstuk 10, Wasbordpatroon in bewolking achter bergen en eilanden). Satelliet: Seastar.
    Bron: NASA/GSFC SeaWiFS Project.
5: Zwavelpluim voor de kust van Namibië. Datum: 9 januari 2003. 
    Satelliet: Terra. Bron: NASA/GSFC MODIS Land Rapid Response Team.
6: december 2002. Satelliet: Terra. Bron: NASA/GSFC MODIS Land Rapid Response Team. 
 
Zwavel
Een gebied waar van tijd tot tijd door opwelling veel voedingstoffen aan het wateroppervlak komen, bevindt zich op de zuidelijke Atlantische Oceaan voor de kust van Namibië. Daar komt algenbloei dan ook geregeld voor. Soms treden echter afwijkende kleuren op; vergelijk bijvoorbeeld het melkachtig groen van beeld 5 met de tinten van de algenbloei in de Barentszee (beeld 4) en de Zwarte Zee (beeld 1). Dergelijke melkgroene tinten ontstaan als de bacteriën die zich ophouden bij de bodem en normaliter de restanten van het fytoplankton afbreken,  alle zuurstof verbruikt hebben. De afbraak van de fytoplanktonresten wordt dan overgenomen door een andere bacteriesoort.

Deze bacteriën maken bij het afbraakproces gebruik van een vorm van zwavel en hebben als bijproduct zwavelwaterstofgas (H2S). Aanvankelijk houdt het sediment op de bodem het gas nog vast. Als de opslagcapaciteit echter is uitgeput, ontsnapt het gas uit de zeebodem en stijgt op naar het wateroppervlak. Wanneer het gas in de bovenste lagen van de oceaan in een zuurstofrijkere omgeving terecht komt, wordt het deels omgezet in zwavel.
 
Foto-6
 
De zwavel is geelwit van tint en veroorzaakt de melkgroene kleur op satellietbeeld 5. Naarmate het proces langer voortduurt, wordt de kleur groener, een combinatie van het geel van het zwavel en het blauw van het water.

De locale bevolking langs de kust van Namibië is gewend aan de incidentele rotte-eierenlucht van zwavelwaterstofgas, al blijft het gas giftig en de geur onprettig. De dieren en organismen die de zeebodem bevolken hebben echter een grote hekel aan de zuurstofarme omgeving met het stinkende en giftige H2S. De kreeften in dat gebied maken dat ze wegkomen en trekken soms massaal het strand op, waar ze door de plaatselijke bevolking gemakkelijk 'geraapt' kunnen worden. De tegelijkertijd optredende vissterfte maakt het foerageren voor de zeemeeuwen zeer eenvoudig. 
 
 
 
 
 
web design florida