Weerpilaar
 
Een meteorologische kolom (weerkolom, pilaar, huis, kiosk, Wettersäule of Wetterhäuschen) is een kleine, meestal historische en decoratieve torenconstructie met meteorologische instrumenten die afzonderlijk in een openbare ruimte zijn gebouwd. De oorspronkelijke betekenis van weerkolommen was voornamelijk esthetische, educatieve, popularisering, meteorologische en algemene informatie. Deze toch al technische en culturele monumenten hebben hun fundamentele informatiekarakter grotendeels verloren, maar hebben hun sociale en historische betekenis behouden.
 
Liberec - neo-renaissancekolom uit de werkplaats van W. Lambrecht aan de achtergevel van het stadhuis (model Hortensia)
 
Hradec Králové - weerindicator voor de voormalige jezuïeten-slaapzaal op het Grote Plein uit 1913
 
Opava - een originele meteorologische zuil in de boomgaarden van Dvořák genaamd de "kikkerbarometer"
 
Geschiedenis
 
Meteorologische zuilen werden voornamelijk gemaakt uit de tweede helft van de 19e eeuw tot de jaren 1930. Hun geografische voorkomen is geconcentreerd op het grondgebied van Centraal-Europa, en talrijker in het voormalige Oostenrijk-Hongarije. De eerste werden geplaatst op de kuurpromenades, waar het weer een bijzonder belangrijke rol speelde, en op de pleinen van vooruitstrevende steden. Ze versierden ook vaak het gebied voor scholen, gemeentehuizen en nieuw opkomende stadsparken. Ze worden gebruikt in een drukke stedelijke omgeving, maar ook
op een rustige plek in parken en tuinen. Als een modegolf verspreidden ze zich in de jaren 1880 voornamelijk vanuit Oostenrijk en Duitsland naar de Tsjechische landen en drongen geleidelijk
niet alleen door in steden en kuuroorden, maar ook op het dorpsplein van sommige gemeenten.

De vestiging van meteorologische kolommen op ons grondgebied was vaak gebonden aan het Sudeten-Duitse gebied. Ongeveer de helft van de bekende weerkiosken bevond zich in deze gebieden. De meeste waren gevestigd in de uitlopers van het IJzergebergte, het Reuzengebergte en het Jeseníky-gebergte, vervolgens in de buurt van Hradec Králové, in de buurt van Liberec en op het grondgebied van Noord-Moravië en Silezië. We vinden ook veel van deze gebouwen in het gebied van West-Boheemse kuuroorden en ook ten noorden van Olomouc. In verschillende steden zijn verschillende meteorologische zuilen gebouwd. Het is bekend dat er minstens vier waren op het grondgebied van Jablonec nad Nisou.

De oprichting van meteorologische zuilen werd geleid door een poging om openbare ruimtes te verfraaien, om het werk en de vaardigheid van lokale kunstenaars te tonen, maar ook om de voortgang van de culminerende industriële revolutie te presenteren in de vorm van precisie-mechanische weermeetinstrumenten. De oprichters van meteorologische zuilen waren meestal
sier-, berg- en toeristenverenigingen die financieel werden gesteund door bijvoorbeeld invloedrijke persoonlijkheden, leden van gemeenteraden en fabrikanten.

De populariteit van meteorologische zuilen bereikte waarschijnlijk een hoogtepunt aan het begin van de 19e en 20e eeuw en kort daarna. Als een nieuwe modegolf keerde het terug in de jaren 1920. De vooruitgang in de beschikbaarheid van meteorologische metingen en weersvoorspellingen is echter vervangen door snelle weerberichten die via telegraaf worden verzonden.
De populariteit van meteorologische zuilen verdween geleidelijk na de Tweede Wereldoorlog, toen veel gebouwen behoorlijk vervallen en zonder instrumentatie waren.
 
Constructie van objecten
 
Meteorologische kolommen werden gemaakt als unieke kunstwerken of in massa geproduceerd en geordend volgens de aanbiedingscatalogi van gespecialiseerde Duitse en Oostenrijkse bedrijven. De meest wijdverspreide en bekende zijn de producten van Wilhelm Lambrecht uit Göttingen in Duitsland en Heinrich Kappeller uit Wenen. Over het algemeen waren deze kleine gebouwen gemaakt van verschillende materialen (steen, kunststeen, baksteen, hout, metaal en glas). De gebouwen waren meestal samengesteld uit een stenen sokkel, een eigen vierhoekig instrument en informatie-vitrines en decoratieve daken, vaak afgewerkt met een functionele of alleen een decoratieve windwijzer. Hun ontwerp is geïnspireerd op de bouwstijlen van die tijd met
een aantal historiserende en decoratieve elementen of plastic reliëfs. De versiering van de objecten werd ook aangevuld met mystieke of astrologische tekens en symbolen. Meteorologische zuilen bereikten een hoogte van twee tot vier meter. Uitzonderlijk tot zes meter. Sommige werden direct als prieeltjes gebouwd (Znojmo, Šumperk) [5], andere werden afgewerkt met bijvoorbeeld een standbeeld of een dominante sculptuur. De diversiteit van hun ontwerp was bijna onbeperkt.
 
Instrumentatie
 
Meteorologische kolommen vertoonden altijd een thermometer, een manometer (meestal een aneroïde) en een hygrometer. Duurdere vormen van gebouwen werden ook uitgerust met hoogwaardige maximum-minimum-thermometers, een universele Lambrecht-polymeter (speciale hygrometer) en opnameapparatuur met klokbewegingen (barografen, thermografen, hygrografen
of hun onderlinge combinaties). Ze waren vaak uitgerust met een unieke zogenaamde Lambrecht-weertelegraaf, die op ingenieuze wijze een thermometer en een hygrometer combineert in één apparaat en samen met een manometer die lokale weersvoorspellingen op korte termijn mogelijk maakt. Vooral in dit technische gemak (weertelegraaf) was de populariteit van meteorologische zuilen. Veel zuilen waren versierd met mechanische handklokken. Hun aantal kwam vaak overeen met het aantal muren van het gebouw. De klok werd niet alleen voor het eerst gebruikt, maar stelde de weerwaarnemer in staat om de variabiliteit van meteorologische elementen in de tijd te beoordelen. Inzicht in het belang van meteorologische metingen werd verzekerd door verschillende informatietabellen, statistische overzichten en instructies. Deze vereenvoudigden het uitlezen van gemeten grootheden en het opstellen van lokale weersvoorspellingen.

Op de bovenkanten van de gebouwen waren weerbanners geplaatst, die de richting van de wind signaleerden, uitzonderlijk ook de windsnelheid of juist de oriëntatie van de zijkanten van de
wereld lieten zien. In massa geproduceerde "Wettersäulen" (weerpalen) werden al geleverd samen met meteorologische instrumenten, maar het was moeilijk om kwaliteitsmeetapparatuur te verkrijgen voor oorspronkelijk gemaakte objecten in de Tsjechische landen. De toestellen werden vaak besteld met behulp van de aanbiedingscatalogi van buitenlandse bedrijven. Een ander probleem in vergelijking met de standaard meteorologische cabine die werd gebruikt in de stationsnetwerken van het toenmalige Staatsinstituut voor Meteorologie in Praag (opvolger van het Weens Instituut van de Oostenrijks-Hongaarse periode) was een onvoldoende verminderde blootstelling aan de zon op bepaalde delen van de dag en weinig of geen ventilatie van besloten
ruimtes met instrumenten. Ook was de behandeling en aanpassing van de apparaten slechts sporadisch en onsystematisch. Niettemin droegen meteorologische zuilen en hun instrumenten in hun tijd aanzienlijk bij tot de popularisering van meteorologie bij het grote publiek.
 
Bronnen: Wikipedia-fr, Wikipedia-en 
   
 
web design florida